Palestinsko pitanje

8. januara 2013. | Politika |

DRŽAVA POSMATRAČ NEČLANICA UN-A

Palestinsko pitanje 1

Glasanjem u Generalnoj skupštini UN-a, Palestini je unapređen status u ovom telu – od entiteta posmatrača evolu­irala je u državu posmatrača nečlanicu. I to prilično ubed­ljivo. Naime, čak 138 zemalja je glasalo za ovaj predlog, uz 41 uzdržanu i svega 9 protiv. Pored Izraela i SAD-a, kao i četiri pacifičke zemlje koje su pod snažnim uticajem Amerike, pro­tiv su glasale još samo Kanada, Panama i Češka Republika. I dok zvaničnici Izraela i Sjedinjenih Američkih Država gov­ore da je ova odluka preuranjena, Ban Ki Mun smatra da je prilično zakasnila. A samo glasanje nosi neverovatnu simbo­liku – Palestini je unapređen status u međunarodnom telu koje je na isti dan, šest i po decenija pre, izglasalo podelu bri­tanske mandatne teriorije i dalo „zeleno svetlo“ za stvaranje nove države na ovom prostoru.

Palestinsko pitanje 2

Skorašnji sukobi Izraela i Palestine su samo nastavak davnog neprijateljstva koji vuče korene još iz vremena nakon Drugog svetskog rata i nastanka Izraela kao nezavisne države. I jedni i drugi pravdaju svoje pravo na teritoriju Palestine is­torijskim razlozima – Izraelci iz vremena pre uspostavljanja rimske uprave na ovom području, dok druga strana ističe da je u periodu nakon Prvog svetskog rata na ovoj teritoriji živelo oko 90% Arapa.

Demografska slika regiona se nije bitno menjala sve do raspada Otomanskog carstva i uspostavljanja britanskog mandata nad ovom teritorijom, a naročito nakon dolaska Nacionalsocijalističke partije na vlast u Nemačkoj. Već do 1936. godine, Jevreji su činili oko 40% stanovništva Palestine.

Nakon holokausta, ideja o stvaranju zajedničke države Jevre­ja dobija sve više podrške i u međunarodnm krugovima, a ozvaničena je 1948. godine. Ujedinjene Nacije su predložile podelu Palestine godinu dana pre proglašenja nezavisnosti, ali Arapi nisu pristali na ovaj plan. Interesanto je da je plan, koji su Izraelci prihvatili, podrazumevao znatno manji Izrael nego što je danas.

Nedugo nakon proglašenja nezavisnosti Izraela započinje i rat između Jevreja i Arapa, koji, uz povremena primirja, traje praktično do danas, a Izrael, uprkos činjenici da je bio bio brojčano slabiji (smatra se da je odnos bio 40:1 na strani Arapa) zauzima oblasti koje bi prema planu UN trebalo da budu arapske.

Palestinsko pitanje 3

Posebnu podršku u naseljavanju Palestine, Izrealci su imali od evropskih zemalja. No, izgleda da su tokom ovog višedecenijskog sukoba, evropske države promenile stranu. Jedan deo njih je, poput Francuske, Italije i Španije, 29. no­vembra ove godine glasao za unapređivanje statusa Pales­tine i tako prećutno dao legitimitet palestinskim zahtevima za državnošću. Druge su, predvođene Velikom Britanijom i Nemačkom, ostale uzdržane prilikom glasanja, ne želeći da ulaze u konflikt sa Sjedinjenim Američkim Državama.

Sama promena statusa svakako neće doprineti boljem životu Palestinaca. Verovatno ni završavanju decenijskog su­koba. Možda ga, naprotiv, i rasplamsa. Ali je važna, jer Pales­tini daje pravo da izvodi pred međunarodne sudove državljane Izreala, i dokaže da je njihovo delanje bilo u suprotnosti sa međunarodnim pravom. Takođe, većina kojom je izglasana, pokazuje da „palestinska stvar“ ima značajnu podršku među članicama Generalne skupštine, uprkos snažnom protivljenju Sjedinjenih Američkih Država.

Piše: Lazar Milović

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *