Selektivna međunarodna zaštita ljudskih prava

26. marta 2014. | Ljudska prava |

Slučaj Nuba planina

foto2

Priča o ljudskim pravima zagarantovanim određenim dokumentima počinje u 18. veku i od tada se razvija različitom dinamikom od zemlje do zemlje. U oblasti zaštite ljudskih prava svakako se najviše ističu zemlje evropskog kontinenta, u smislu nacionalnog zakonodavstva i sprovođenja akata kojima su ova prava zagarantovana svakom čoveku. Iako se zaštita ljudskih prava ne odnosi samo na građane evropskih ili nekih drugih razvijenih zemalja, neupitno je da i danas postoje značajne razlike u zaštiti tih prava kada je reč o građanima nerazvijenih zemalja, a posebno afričkih zemalja. Iako su do danas donešeni brojni međunarodni i regionalni dokumenti koji garantuju zaštitu određenih ljudskih prava, svedoci smo svakodnevnog kršenja tih prava širom sveta. Razlog tome leži u čestoj neefikasnosti međunarodnih mehanizama za zaštitu ljudskih prava, u nedostatku informacija o kršenju tih prava, a povremeno i u nedostatku volje i mogućnosti da se na izvesno kršenje ljudskih prava reaguje na odgovarajuć način. Ovom prilikom pozabavićemo se nažalost i dalje aktuelnim slučajem ozbiljnog kršenja ljudskih prava u Kordofanu, pokrajini Republike Sudan, odnosno južnom delu Kordofana – Nuba planinama, u periodu od 2011. godine do danas.

Nešto manje od 150km dugačak planinski venac Nuba nalazi se u južnom delu pokrajine Kordofan u Republici Sudan. Ovu oblast naseljava nekoliko domorodačkih etničkih grupa, koje zajedno čine Nuba narod. Ukupan broj pripadnika ovih etničkih grupa procenjen je na oko 2,5 miliona. Zbog geografskog položaja ovog regiona i nepostojanja razvijene infrastrukture, odnosno teškoće pristupa planinama, Nuba narod je kroz istoriju razvijao sopstvenu kulturu, koja nije podlegla uticaju arapskih naroda, koji je bio prisutan u ostalim delovima Sudana. Za razliku od najvećeg broja stanovnika Sudana koji su islamske veroispovesti, pripadnici Nuba naroda u većini slučajeva su hrišćani.

Od proglašenja nezvisnosti 1956. godine do danas u Sudanu nije uspostavljen stabilan politički sistem, što se može prepoznati u neprekidnim sukobima vojske i civila, koji su za rezultat imali ogroman broj žrtava. Proglašenje nezavisnosti Južnog Sudana 2011. godine stavilo je pojas Nuba planina u položaj tampon zone između političkih protivnika, jer se on nalazi na samom jugu Sudana, odnosno na granici sa Južnim Sudanom. Važno je istaći da je ovaj pojas bogat naftom i mineralima, zbog čega vlast Sudana želi da uspostavi potpunu kontrolu nad njim. Međutim, pojas Nuba planina jeste kolevka kulture drevnih Afrikanaca, koji nastoje da je održe. Nakon proglašenja nezavisnosti, ljudska prava stanovnika oblasti Darfura i Kordofana dodatno su ugrožena, usled straha vlasti da opozicione grupe čiji su oni pripadnici ne dovedu do dalje secesije. Ova represija ogleda se u pritvaranju, torturi, strogoj cenzuri medija i drugim vidovima ugrožavanja ljudskih prava. Prema mirovnom sporazumu iz 2005. godine1 Nuba narodu nije bilo dozvoljeno da učestvuje u glasanju za nezavisnost Južnog Sudana i da se priključi novonastaloj državi. Ovo nije umanjilo podršku Nuba naroda upućenu Narodno-oslobodilačkom pokretu/vojsci Sudana2, zbog čega je vlast iz Kartuma, pod vođstvom predsednika Omara al-Bašira u Nuba narodu pronašla svoje političke protivnike. Nuba narod je na neki način žrtva mirovnog sporazuma između dve republike, do juna 2011. iste države. Plan al-Bašira za obračun sa opozicijom od početka je uključivao uklanjanje vođa opozicionih grupa Nuba naroda, ali se ubrzo pretvorio u nediskriminatorno ubijanje svih pripadnika Nuba naroda. Taktike koje se primenjuju u ovim operacijama neodoljivo podsećaju na one primenjivane u Darfuru od 2003. godine.3 Navodno opravdanje za ove akcije predstavljaju pobune organizovane od strane vlasti Južnog Sudana, koje su opasne po suverenitet i teritorijalni integritet Sudana.

foto1

Međunarodni krivični sud je 2009. godine izdao nalog za hapšenje predsednika al-Bašira, pod optužbom da je počinio ratne zločine i zločine protiv čovečnosti u periodu od marta 2003. do jula 2008. godine u Darfuru, zapadnoj pokrajini Sudana, tokom nemeđunarodnog oružanog sukoba između vlade Sudana i nekoliko organizovanih oružanih grupa. Zločini koje su vojska i policija počinile u ovom periodu uključuju ubistva, istrebljenje, nasilno premeštanje, torturu i silovanje. U istom periodu, al-Bašir bio je i de jure i de facto predsednik Sudana i komandant vojske, što ga čini odgovornim za osmišljavanje, koordinaciju i sprovođenje navedenih operacija.4 Međutim, al-Bašir kao predsednik Sudana i dalje vrlo aktivno planira vojne operacije usmerene ka oblasti Nuba planina, sa ciljem da istrebi tamošnje domorodačko stanovništvo.

Ovo je drugi put u poslednje dve decenije da je Nuba narod meta genocida, a reakcija međunarodne zajednice na zločine koji se nesumnjivo događaju i dalje izostaje. 81% domaćinstava na jugu Kordofana, koja su pod kontrolom Narodno-oslobodilačkog pokreta Sudana – sever žive na jednom obroku dnevno, dok 73% domaćinstava nema nikakvih prihoda od kojih bi sebi mogli obezbediti hranu. Prema podacima Visokog komesarijata UN za izbeglice, samo do kraja septembra 2011. godine preko 211 000 ljudi izbeglo je iz oblasti Južnog Kordofana u izbegličke kampove u Južnom Sudanu i Etiopiji. Do oktobra 2012. godine oko 900 000 ljudi je interno raseljeno.

Da li je slučaj Nuba planina novi Darfur? Da li je međunarodna zajednica naučila lekciju iz iskustva sa krizom u Darfuru, kako bi sada zaštitila nedužne civile i kaznila odgovorne za ratne zločine i zločine protiv čovečnosti, ili će se pomiriti sa svojom ulogom nemog posmatrača?

1. Sveobuhvatni mirovni sporazum, potpisan od strane Vlade Republike Sudan i Narodno-oslobodilačkog pokreta/vojske Sudana, 31. decembar 2004.

2. SPLA/M (Sudan People’s Liberation Army/Movement) – oformljen 1983. godine kao opoziciona grupa u Sudanu. Prateći nezavisnost Južnog Sudana, od 2011. postaje i zvanična vojska nove Republike, a pokret postaje i zvanična politička partija.

3. Rat započet februara 2003. godine u Darfuru, pokrajine na zapadu Sudana, sukob između „Arapa“ i „Afrikanaca“. Prema procenama UN-a, ovaj rat je za posledicu imao 15 – 20 000 vojnih žrtava i 2 850 000 interno razmeštenih lica.

4. No. ICC-02/05-01/09

Autorka: Neda Živanović

 Foto: BBC i Notonourwatchproject.org

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *